Stosunki polsko-żydowskie w filmie „W ciemności” i w sztuce „Nasza klasa”

Stosunki polsko-żydowskie w filmie „W ciemności” i w sztuce „Nasza klasa”.

Uważam, że niektórzy Polacy pomogli Żydom, narażając swoje życie. Najlepszym tego przykładem jest film „W ciemności” Agnieszki Holand.

Jest to film oparty na prawdziwych wydarzeniach, który przenosi nas do tragicznych czasów II wojny światowej. Polak ze Lwowa, Leopold Socha, przez ponad rok ukrywał Żydów, uciekinierów z getta w kanale. Początkowo bohater okrada żydowskie mienie. Za ich schronienie brał dużą zapłatę. Ale po pewnym czasem staje się człowiekiem, który zaczyna współczuć ukrywającym się Żydom, pomaga im z potrzeby serca, później nawet czuje się odpowiedzialny za ich los. Socha pomagając Żydom naraża nie tylko swoje życie, ale również życie swojej rodziny.

Film stanowi panoramę z życia typowej, przeciętnej rodziny w czasie okupacji. Największe wrażenie zrobiła jedna z początkowych scen, w której esesmani wyrywają kawałek brody żydowskiemu rabinowi. Uciekinierom udaje się przeżyć, wychodzą z kanału po wyzwoleniu Lwowa, a ich „wybawcą” jest Polak Leopold Socha.

„ Moje żydki” są to słowa pełne dumy i radości, które bohater je powtarza po wypuszczeniu grupy Żydów z kanałów. Zadowolona jest również żona Sochy, która początkowo zabraniała mężowi jakichkolwiek kontaktów z Żydami z kanałów.

Następnym przykładem gdzie Polacy pomagali Żydom jest sztuka teatralna pod tytułem „Nasza klasa” Tadeusza Słobodzianka.

Jest to historia pogromu w Jedwabnem w 1941r., podczas którego polscy tego miasteczka spędzili do stodoły i spalili swoich żydowskich sąsiadów, oraz dalsze losy katów i ocalałych ofiar.

W czasie rozpoczęcia sztuki na scenie pojawiają się „dzieci” opowiadające nam o swoich marzeniach i planach. Spędzają czas na zabawie, nauce oraz przeżywają swoje pierwsze miłości. Beztroską życie przerywa wybuch wojny. Bohaterowie budzą się w nowej, komunistycznej rzeczywistości, która zniewala. Stają naprzeciw siebie, jako niemal obcy sobie ludzie i są podzieleni na dwa obozy katolików i Żydów. Epizody życia poszczególnych bohaterów przybliżają nam tragedię w Jedwabnem, gdzie wielu Żydów zostało spalonych przez polskich sąsiadów. Po ciężkich losach, spływających na uczniów z jednej klasy przychodzi czas budowania się nowej pozycji państwa polskiego. Ten czas mają okazję poznać już nieliczni bohaterowie. Zostają Ci, którym udało się wyjechać, uciec, a którzy „i tak zmarnowali całe życie”.

Nad drzwiami zmieniają się symbole: krzyż ustępuje miejsca sierpowi i młotowi, później pojawia się swastyka, znów sierp i młot, ponownie krzyż. Każda zmiana wznosi kolejne bariery, rodzi niezrozumienia, pretensje, czasem nawet heroiczne czyny, ale bez konsekwencji.

Po obejrzeniu filmu „W ciemności” i sztuki „Nasza klasa” uważam, że Polacy w znacznym stopniu przyczynili się do ocalenia Żydów podczas II wojny światowej. Jako jedni z niewielu poświęcali życie by pomóc im przetrwać. Część z nich jednak je straciła i nie powinniśmy o nich zapominać. Chociaż wśród Polsków znajdowali się zdziercy, nie możemy powiedzieć, że naród polski był obojętny na krzywdę Żydów. Sądzę, że powinniśmy podziwiać naszych przodków za miłość i oddanie innym.

Szczęściarz - opowiadanie

Opowiadanie

Szczęściarz

               Zdarzenie to, miało miejsce dawno temu. Byłam w tedy na wakacjach u cioci Janki. Wstałam o dziewiątej rano i zaczęłam się szykować do śniadania. Dzień zapowiadał się ładnie- świeciło słoneczko, kogut piał, kury gdakały- jak to na wsi bywa. Po zjedzeniu śniadania przyszła do mnie wnuczka cioci Kinga. Ale tego dnia nie miałyśmy nic w planie i zaczęłyśmy się nudzić. Wtedy przyszła do nas ciocia.

-Dziewczynki, co wy tak się nudzicie?

- Bo nie wiemy, co mamy dziś robić.- Odpowiedziała Kinga.

- A może pójdziecie ze mną do lasu nazbierać jeżyn? -Zaproponowała ciocia.

Kinga spojrzała się na mnie a ja na nią i zdecydowałyśmy, że pójdziemy. I poszłyśmy.

               Postanowiłyśmy z Kingą przetrząsnąć wszystkie krzaki żeby znaleźć jak najwięcej jeżyn. Zbierałyśmy już jakiś czas i nagle usłyszałyśmy jakieś dziwne dźwięki dochodzące z krzaków niedaleko nas.

- Słyszysz, tam coś jest. -Spojrzałam się na Kingę z przerażeniem i krzyknęłam. - W nogi! Uciekajmy do cioci.

Ale Kinga postanowiła zobaczyć, co tam jest. Ostrożnie podeszła do krzaków i zaczęła nadsłuchiwać. Powoli odsunęła gałęzie i zobaczyła małego pieska. Był to mały szczeniaczek w kolorze czarno-rudym, miał oklapnięte uszka. Jego spojrzenie dawało mam do zrozumienia żebyśmy go przygarnęły.  Kinga wzięła go na ręce i poszłyśmy pokazać go cioci.

- Ciociu, ciociu, zobacz, co znalazłyśmy!

Ciocia, kiedy go zobaczyła była bardzo poważna- pewnie zastanawiała się, co z nim zrobić. Po chwili powiedziała.

-Jest on pewnie głodny i wystraszony, więc weźmiemy go do domy, nakarmimy, wykąpiemy i zastanowimy się nad jego losem.

Ja ucieszyłam się bardzo, ponieważ polubiłam go od pierwszej chwili- on chyba też, bo noc spędził w moim pokoju.

               Na drugi dzień ciocia razem z nami zaczęła zastanawiać się, co z nim zrobić, bo ona ma już dwa psy i kota. Kinga dała pomysł żebym go ja wzięła do siebie. Nawet się ucieszyłam, ale nie wiedziałam jak zareagują moi rodzice. Zadzwoniłam do nich z prośbą- czy mogę przywieś do domu małego szczeniaczka. Po chwili wahania mama zgodziła się pod warunkiem, że wszystkie obowiązki związane z nim spadają na mnie. Wtedy z Kingą wybrałam mu imię. Nazwałam go Lucky, ponieważ po angielsku oznacza to szczęściarz. Do domu wróciłam już ze swoim przyjacielem Lucky-m. Stał się on naszym pupilem, który jest już z nami ok. 7 lat.

Topos śmierci w starożytności, średniowieczu i współczesności

Topos śmierci w starożytności, średniowieczu i współczesności

                    Śmierć to temat pojawiający się w literaturze od początków dziejów. Ludzi od zawsze interesowała śmierć oraz jej oblicze. Budziła strach, przerażenie a zarazem ciekawość. Do tej pory śmierć występuje w różnych postaciach w wielu utworach literackich, rzeźbach, a także obrazach i dziełach filmowych.

                    Starożytni Grecy utożsamiali śmierć z Tanatosem. Według wierzeń pojawiał się on niedostrzeżony i odcinał umierającemu pukiel włosów. Ludzie po śmierci trafiali do podziemnego królestwa boga Hadesa, gdzie odbywał się nad nimi sąd. Zmarli udawali się albo na Pola Elizejskie – odpowiednik raju, albo do Tartatu – odpowiednik piekła.

                    Obrazy śmierci są ostrzeżeniem, buntem wobec pogwałcenia praw natury. Sama śmierć przedstawiona jest jako igraszka Fortuny. Przykładem tego jest mit o Dedalu i Ikarze. Lekkomyślny Ikar, niepomny ostrzeżeń ojca, unosi się na skrzydłach zbudowanych z piór i wosku zbyt blisko słońca i spada do morza. Jego odważny lot i śmierć symbolizują chęć wzniesienia się wysoko, nawet zbyt wysoko, za cenę śmierci.

                    Śmierć jest często konsekwencją wyboru - Antygona, córka Edypa i siostra Polinejkesa, została postawiona w sytuacji wyboru między dwoma rodzajami śmierci: moralną- życie w hańbie i fizyczną-kara za złamanie nakazu Kreona. Antygona wybiera śmierć, bowiem rozstanie z życiem jest dla niej mniej bolesna niż dalsze życie w pogardzie dla samej siebie.

                    Księga Rodzaju wskazuje pochodzenie śmierci na grzech pierworodny. Według Starego Testamentu śmierć stanowi kres każdego istnienia i tylko Bóg jest nieśmiertelny. Dusze ludzi odchodziły do Szeolu czyli ponurego świata podziemnego. Z Księgi Koheleta pochodzą słowa „Marność nad marnościami i wszystko marność” stanowiące ramy tej księgi. Ta część Starego Testamentu wyraża, że śmierć jest niemożliwą do przekroczenia granicą unicestwiającą wszystkie ludzkie plany. Natomiast w Nowym Testamencie śmierci wiąże się ze zrozumieniem sensu umierania Jezusa jako odkupienia a zarazem zniszczenie grzechu pierworodnego. Zmartwychwstanie Jezusa ukazuje śmierć jako początek nowego życia.

                    W średniowiecznych utworach często występował motyw śmierci, który nawiązywał do męczeńskiej śmierci Jezusa Chrystusa. Przykładem takiego utworu jest " Pieśń o Rolandzie". Tekst ten obrazuje, w jaki sposób człowiek powinien godnie umrzeć. Roland walcząc w obronie wiary i króla oraz umierając za ojczyznę ukazał wizerunek doskonałego rycerza. Umiera na pagórku pod sosną, chcąc być bliżej Boga. Przed śmiercią prosi Boga o przebaczenie, wspomina swoją ojczyznę i oddaje się całkowicie Bogu.

                    Inny obraz śmierci bohatera widzimy w utworze " Legenda o świętym Aleksym". Aleksy umiera w samotności i w nędzy. On sam wybrał taki los. Przez prowadzenie życia pełnego oddań, ascezy i silnej modlitwy. Następnym przykładem jest "Rozmowa Mistrza Polikarpa ze śmiercią". Śmierć zostaje przedstawiona tu jako kobieta o odrażającej postaci, z rozkładającym się ciałem. Opowiada ona o tym, że wszyscy ludzie wobec śmierci stają się sobie równi niezależnie od pochodzenia, majątku i stanowiska.

                    Średniowiecze ukazuje także miłość a zarazem śmierć pomiędzy Tristanem i Izoldą. Rozpoczęła się ona niezależnie od nich poprzez wypicie miłosnego napoju i jest wyższa nad życie, prawa, religię i honor.

                    We współczesnych czasach wątek śmierci poruszany jest w literaturze i sztuce bardzo często. W życiu codziennym jednak pozostaje on tematem tabu. Dominuje kult młodości i szczęśliwego bytu, ucieka się od zadawania ostatecznych pytań i szukania na nie odpowiedzi. Często sam fakt, że kiedyś umrzemy, bywa dla nas zaskoczeniem, choć na pierwszy rzut oka wydaje się on oczywisty.

                    Współcześnie śmierć jest postrzegana inaczej niż w starożytności i średniowieczu. W dzisiejszych czasach człowiek się jej boi. Dzięki postępom w medycynie stara się przedłużyć życie wszelkimi sposobami. Każdy stara się ukryć swój wiek i uciec od śmierci a zarazem robi wszystko, by oszukać czas. Dużo ludzi kupuje kosmetyki zapobiegające zmarszczkom czy też wygładzające skórę. Niektórzy decydują się na operację plastyczną. Dzięki dzisiejszej medycynie lekarze mogą przedłużyć życie ludziom. Niezależnie od czasu przed śmiercią nikt nigdy nie ucieknie. Prędzej czy później każdego dopadnie.

                    W każdej epoce śmierć jest inna. Była rozkładającym się trupem, szkieletem oraz młodą kobietą. Śmierć przychodziła przychodzi i będzie przychodzić w nieoczekiwany sposób. Mimo że wiele osób zajmowało się śmiercią ciągle nie wiemy co po niej czeka każdego człowieka. Część osób wierzy w formę życia po śmierci. Niektórzy sądzą, że śmierć dostarczy im wieczność, inni twierdzą, że to całkowity koniec wszystkiego.

Tristan i Izolda

Każda epoka formułuje różne wzorce osobowe. W okresie średniowiecza rozwinęła się literatura rycerska, której główną funkcją było stworzenie idealnego rycerza, który sprawował wszystkie cechy kodeksu rycerskiego.

Męstwo, odwaga, oddanie się Bogu, władcy i ojczyźnie to cechy, które musiał spełniać najlepszy rycerz w średniowieczu. Prócz tego musiał być silny, inteligentny, honorowy, dumny i powinien mieć swoja wybrankę serca, dla której zrobiłby wszystko.

Tristan już od dziecka był przygotowywany do funkcji rycerza. Nauczył się władać mieczem i łukiem, poznał tajniki sztuki myśliwskiej, opanował grę na harfie. Król Marek traktował Tristana jak syna, ponieważ zabierał go na wyprawy i polowania a on swoją wdzięcznością był gotowy zrobić dla króla wszystko.

Waleczność Tristana ujawnia się, gdy trzeba było walczyć z silnym Marchołtem, z którym bohater wygrywa oraz w pokonaniu smoka pożerającego ludzi. W tych dwóch przypadkach Tristan zostaje ciężko ranny. Wychodzi z tego cało, bowiem Izolda Jasnowłosa ratuje mu życie. W drodze do Króla Marka Tristan i Izolda wypijają na statku miłosny napój, który łączy ich na zawsze.

Od tej pory żadne przeciwności losu nie staną im na przeszkodzie do szczęścia. Nie raz Tristan i Izolda będą wystawiani na próby. Wielokrotnie będzie ratował życie Izoldzie, narażając przy tym własne.

Mimo potężnej miłości Tristan zachowuje się zgodnie z kodeksem rycerskim. Kiedy Król Marek dowiaduje się o ich romansie, Tristan postanawia oddać ukochaną do poślubionego jej mężczyzny? Jest to dla nich obojga bolesne, ale jedyne wyjście z tej trudnej sytuacji.

Tristan w nagrodę za zabicie dzika otrzymuje Izoldę o Białych Dłoniach. Postanawia związać się z nią i zacząć nowe życie. U boku nowej kobiety żyje godnie i poczciwie. Nie potrafi pokochać swojej żony tak mocno, jak nadal kocha Izoldę Jasnowłosą.

Podczas bitwy z baronem Tristan zostaje ranny zatrutą strzałą. Bohater wzywa swoją wybrankę serca do siebie. Żona rycerza okłamuje go na temat umówionego koloru żagli i Tristan umiera z żalu. Oddaje życie w imię miłości do Izoldy Jasnowłosej.

Podsumowując uważam, że Tristan to idealny rycerz, ponieważ był oddany królowi oraz stawał w obronie innych. Nie można zapomnieć, że był także idealnym kochankiem. Mimo że Tristan złamał kodeks rycerski i zniszczył swój honor to nie mógł się oprzeć tak silnej miłości. Przez to nie mógł pokochać innej. Był wierny wybrance swojego serca, która umiera przy jego boku, lecz ponownie zostają złączeni krzakiem głogu.

Moim zdaniem Tristan był zarówno wspaniałym rycerzem jak i kochankiem. Miłość Tristana i Izoldy była wspaniała, co pasuje do nich cytat z Biblii „Miłość cierpliwa jest, łaskawa jest. Miłość nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą; nie dopuszcza się bezwstydu, nie szuka swego, nie unosi się gniewem, nie pamięta złego; nie cieszy się z niesprawiedliwości, lecz współweseli się z prawdą. Wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, we wszystkim pokłada nadzieję, wszystko przetrzyma.”

Klasycyzm kontra romantyzm

               Walka romantyków z klasykami rozgrywała się w latach 1818-1830 pomiędzy starszym pokoleniem uczonych literatów: J. Śniadecki, F. Dmochowski, K. Koźmian, L. Osiński, a młodymi romantykami, którymi byli K. Brodziński, A. Mickiewicz, M. Mochnacki. Klasykom nie podobało się to, że romantycy nie brali pod uwagę ustalonych jeszcze w starożytności reguł i opierali swe utwory na fantastyce.  Dla młodego pokolenia najważniejsze było uczucie oraz miłość do ojczyzny.

Zapowiedzi nowych trendów literackich pojawiły się już w wieku XVIII, pod postacią sentymentalizmu. Wiadomo, że w II poł. XVIII wieku czytywano w Polsce dzieła Jana Jakuba Rousseau, przede wszystkim jego „Nową Heloizę”, uznawaną za sztandarowe dzieło sentymentalne. Sentymentalizm zwracał się ku uczuciu, jako sile, którą najmocniej oddziałuje na człowieka i motywuje jego działania. 

W utworze „Cierpienia młodego Wertera” Johann Wolfgang Goethe przedstawia typowego kochanka romantycznego, który kieruje się uczuciami. Werter jest wrażliwy, skłonny do wzruszeń i żyje marzeniami. Dlatego nie walczy o ukochaną Lottę i jej miłość do niego. Główny bohater jest także wykształcony oraz oczytany. Powyższe cechy powodują, że Werter popełnia samobójstwo.

               „Oda o młodości” powstała w 1820r. i jest świadectwem zaangażowania A. Mickiewicza w ideę filomatyzmu. Filomaci, czyli miłośnicy nauki to tajne stowarzyszenie studentów Uniwersytetu Wileńskiego, działające w latach 1817-1823. Głosili konieczność samokształcenia, samodoskonalenia moralnego i pracy dla kraju.  „Oda do młodości” jest przeciwstawieniem dwóch światów. Według Mickiewicza one walczą między sobą. Jeden z nich to świat stworzony przez ludzi oświecenia. Mickiewicz sprzyja nowemu, światu, który zapowiada romantyzm.

W pierwszych zwrotkach utworu podmiot liryczny zwraca się do tego nowego świata. Najważniejszą sprawą dla Mickiewicza jest Młodość, która sprawi, że nastąpi wielka przemiana w dziejach. Młodość staje przed walką z dwoma światami. Ten pierwszy świat poeta określa: "Bez serc, bez ducha - to szkieletów ludy" wytykając mu brak uczucia. Nowy świat dla młodych ludzi jest pełen marzeń i planów na przyszłość. W tym świecie nie ma miejsca na samotność. Mickiewicz chce, aby wszyscy zjednoczyli się by wspólnie dążyć do szczęścia.

W „Balladach i romansach” Adama Mickiewicza utwór „Romantyczność” dzieli się na dwie części. W pierwszej części utworu dowiadujemy się o obłąkanej dziewczynie, Karusi, która straciła swego ukochanego Jasia. Druga część to rozmowa narratora, który wyraża poglądy Mickiewicza, ze starcem (klasykiem).  

Najważniejszą cechą literatury romantycznej w tym utworze jest obłęd Karusi, dlatego że romantycy uważali ludzi obłąkanych za istoty, które posiadają zdolność widzenia tego, co dla zwykłego śmiertelnika było niewidoczne.

Patrząc z perspektywy prawie dwóch stuleci nie można oprzeć się wrażeniu, że dziś z całej walki klasyków z romantykami pozostało świadectwo najważniejsze I tom Poezji A. Mickiewicza.